„Jak sprawdzić, jakiej rasy jest mój pies?

Rasa psa to grupa psów pochodzących od wspólnych przodków, które zostały wyhodowane w sposób selektywny. Posiadają one bardzo podobne cechy pod względem zachowania i wyglądu oraz zamkniętą, wspólną pulę genetyczną.

Rozpoznanie rasy psa to jedna z tych rzeczy, które wydają się proste, ale w rzeczywistości wcale takie nie są. Fakt, że istnieje ponad 450 ras psów, również nie ułatwia sprawy. Niektóre z nich są do siebie tak podobne, że nie tylko można by pomyśleć, że to ta sama rasa, ale wręcz uwierzyć, że te dwa psy są rodzeństwem.

Najpierw należałoby ustalić: czym właściwie jest rasa psa? Możemy uznać, że rasa psa to grupa psów wywodzących się od wspólnych przodków, które zostały poddane selektywnej hodowli. Mają one bardzo zbliżone cechy zachowania i wyglądu, ponieważ były kojarzone przez człowieka do pełnienia konkretnych funkcji. Jeśli do tej definicji dodamy komponent genetyczny, rasa psa to grupa psów z zamkniętym i wspólnym dziedzictwem genetycznym (wszystkimi allelami, które mogą u nich wystąpić). Powtórzmy: wydaje się to proste, ale takie nie jest.

Rozróżnianie psów: wzorce rasy

Właśnie dlatego istnieją wzorce rasy. Jest to szczegółowy opis wyglądu fizycznego danej rasy (a czasem także jej charakteru). Wzorzec rasy służy jako obiektywna metoda pozwalająca określić, jaką morfologię musi mieć zwierzę, aby zostało uznane za przedstawiciela danej rasy.

Jest to opis bardzo drobiazgowy i dokładny, pozwalający rozróżnić rasy o dużym podobieństwie. Mowa tu o szczegółach takich jak dopuszczalne lub niedopuszczalne umaszczenie. Uwzględnia on płeć zwierzęcia, ponieważ u psów samce są średnio o 20% większe od samic.

W tym miejscu musimy podać mały szczegół. Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) to Światowa Organizacja Kynologiczna. Największy organ ds. psów stworzony przez człowieka – jeśli chcecie ująć to w sposób epicki. Składa się z 97 członków, po jednym z każdego kraju uczestniczącego.

FCI zdecydowała swego czasu, że rasy psów są „własnością” konkretnych krajów. Oznacza to, że hiszpański pies dowodny, rasa wywodząca się z Hiszpanii, należałaby do tego kraju. Z kolei portugalski pies dowodny należałby do Portugalii.

Aby uniknąć chaosu – ponieważ uniwersalna zasada mówi, że dwie osoby zawsze będą się kłócić – wzorców rasy nie może tworzyć byle kto. Każdy z tych członków/krajów opracowuje wzorce SWOICH ras. Hiszpania zajmuje się wzorcem hiszpańskiego psa dowodnego, a Portugalia – portugalskiego. Praca ta odbywa się we współpracy z samą FCI, która go tłumaczy i publikuje. Wzorce rasy stają się niekwestionowanym punktem odniesienia dla hodowli psów danej rasy oraz dla wystaw organizowanych przez jakikolwiek kraj członkowski FCI.

Ponadto wzorce rasy nie są wyryte w kamieniu. Są one okresowo aktualizowane, aby dostosować je do zmian zachodzących w opisywanych rasach. W momencie pisania tego wpisu istnieje 356 ras oficjalnie uznanych przez FCI. Rasy te są klasyfikowane w 10 grupach, zależnie od głównego przeznaczenia użytkowego zwierzęcia.

Ciekawostka: grupa 4 to jamniki (teckel lub dachshund). Dosłownie, grupa ta składa się wyłącznie z tej jednej rasy, choć dzieli się ona dalej ze względu na wielkość i rodzaj włosa. Druga ciekawostka: ponad 40% psów uznanych przez FCI pochodzi z Wielkiej Brytanii, Francji lub Niemiec. Te trzy kraje rozwinęły najwięcej ras. Trzecia ciekawostka: australijski dingo mocno dezorientuje badaczy. Nie wiedzą, czy uznać go za rasę psa, podgatunek wilka, czy osobny gatunek. Klasyfikacje bywają aż tak skomplikowane. Notatka osobista: są przepiękne.

„Moment” – zauważy miłośnik liczb. „Jak to możliwe, że FCI uznaje 356 ras, skoro na początku wspomniałeś, że istnieje ich ponad 450?”. Istnienie rasy a jej oficjalne uznanie przez FCI to dwie różne rzeczy. Nawet jeśli istnieją organizacje krajowe uznające daną rasę, FCI mogła ją odrzucić lub wciąż znajdować się w procesie jej badania. Przykładem może być alano español. To duży pies, o którym wzmianki pisemne na Półwyspie Iberyjskim pochodzą już z XIV i XV wieku. Rasa jest uznawana od 2004 roku przez Królewskie Towarzystwo Kynologiczne Hiszpanii, ale nie przez FCI.

Jak mogę dowiedzieć się, jakiej rasy jest mój pies?

Gdy rasa i jej wzorzec są już ustalone, rozpoznanie jest możliwe na podstawie cech fizycznych i behawioralnych. Ponieważ zwierzęta tej samej rasy mają wspólnych przodków, można je również rozróżnić dzięki specyficznym wariantom genetycznym, które współdzielą. Do tego potrzeba jednak odpowiedniej liczby przebadanych osobników. Dlatego istnieją rasy, których obecnie nie da się odróżnić drogą genetyczną: ich populacja jest zbyt mała, by znaleźć i przeanalizować wystarczającą liczbę markerów odróżniających je od blisko spokrewnionych ras.

W 2004 roku przeprowadzono badanie na 414 psach czystej rasy z 85 różnych ras. Przeanalizowano w nim mikrosatelity (krótkie fragmenty DNA powtarzające się w konkretnych miejscach genomu). Badanie wykazało, że zwierzęta różniły się na tyle, by poprawnie przypisać 99% z nich do ich odpowiednich ras. A działo się to w 2004 roku i przy użyciu jedynie mikrosatelitów.

Dodatkowo badanie zidentyfikowało tak zwane „ancient breeds” lub „starożytne psy”. Są to rasy (początkowo 9, później dodano kolejne), które oddzieliły się wiele lat temu od pozostałych ras psów. Dzięki temu są to rasy najbardziej podobne do wilków i pierwszych udomowionych psów. Te starożytne psy można klasyfikować oddzielnie od tak zwanych psów nowoczesnych – ras, które w większości powstały w ciągu ostatnich 200 lat.

Obecnie istnieją więc trzy główne sposoby, by dowiedzieć się, jakiej rasy jest Twój pies. Oczywiście pod warunkiem, że Twój pies nie jest psem rasowym z rodowodem – wtedy wiesz to, bo masz bardzo drogi papier, który Ci o tym mówi.

1. Wizyta u specjalistów. Na podstawie cech fizycznych osoba znająca się na rzeczy mogłaby określić rasę zwierzęcia.

2. Aplikacje. Niektóre aplikacje twierdzą, że potrafią rozpoznać rasę pupila na podstawie zdjęć i filmów. Patrząc na zdjęcia, które ja robię, nie odróżniłyby go nawet od kota.

3. Testy genetyczne. Trzecia opcja, którą my oferujemy, to testy genetyczne dla psów, które odróżniają rasy na podstawie wariantów w DNA. Dla kundelków jest to najdokładniejsza opcja. Bez urazy dla pozostałych dwóch metod, ale ta jest jedyną, która może podać Ci konkretne wartości procentowe. A jeśli nam nie wierzysz, możesz przekonać się o tym tutaj.