Hemofilia to choroba krwi o podłożu genetycznym i dziedzicznym. Powoduje zaburzenia krzepnięcia i zazwyczaj jest powiązana z chromosomem X.
Często bywa tak, że jeśli znasz patologię występującą u ludzi, w dużej mierze znasz ją również u psów.
Hemofilia u psów wpisuje się w to stwierdzenie.
Hemofilia jest chorobą krwi o podłożu genetycznym i dziedzicznym, która powoduje zaburzenia krzepnięcia.
Istnieją dwa główne typy, oba dziedziczone w sposób recesywny w powiązaniu z chromosomem X:
Hemofilia A u psów. Mutacja w genie F8, która powoduje niedobór czynnika krzepnięcia VIII.
Hemofilia B u psów (choroba Christmasa). Mutacja w genie F9, która powoduje niedobór czynnika krzepnięcia IX.
Różnica między hemofilią A i B u psów wynika z tego, który gen został uszkodzony.
Ze względu na powiązanie z chromosomem X, zmutowany gen jest najczęściej przekazywany przez matkę, która nie wykazuje objawów. Istnieje 50% szans, że synowie będą cierpieć na tę chorobę, podczas gdy córki zostaną nosicielkami.
Zazwyczaj są to choroby dziedziczne, ale odnotowano przypadki pojawienia się schorzenia w wyniku spontanicznej mutacji u danego osobnika.
Są to dwa najczęstsze zaburzenia genetyczne związane z ciężkimi krwotokami, zaraz po chorobie von Willebranda.
Tak, choć jest to częsty błąd, choroba von Willebranda nie jest klasyfikowana jako hemofilia.
W przeciwieństwie do hemofilii, nie jest ona przenoszona na chromosomie płciowym X; jest to choroba autosomalna recesywna, więc zwierzęta są narażone na takie samo ryzyko bez względu na płeć. Hemofilie występują częściej u samców niż u samic.
Ponadto jest to choroba o łagodniejszym przebiegu. Nie wpływa ona na kaskadę krzepnięcia, lecz na zdolność płytek krwi do przylegania i agregacji w celu tworzenia czopów podczas krwawienia.
Jednym ze sposobów na ich rozróżnienie jest wykorzystanie tej różnicy w stopniu nasilenia. Jeśli występuje objaw bólu lub sztywności mięśni i stawów, może to być spowodowane krwotokami wewnętrznymi, które są częste w hemofiliach, ale nie w chorobie von Willebranda.
Zmienionym genem jest gen VWF, a zwierzęta mogą przejść przez całe życie bez objawów i komplikacji. Kiedyś o niej opowiemy.
Postępowanie w przypadku hemofilii u psów jest problematyczne. Nie ma na nią lekarstwa, choć rozwijane są już projekty oparte na terapii genowej.
Jedynym ustalonym sposobem leczenia jest transfuzja świeżo mrożonego osocza lub krioprecypitatu, aby dostarczyć czynnik krzepnięcia, którego organizm naturalnie nie posiada.
Krioprecypitat nie zawiera czynnika IX, więc ta metoda sprawdziłaby się tylko w przypadku hemofilii A. Podobnie surowica jest gorszą metodą leczenia hemofilii A niż B.
Dlatego tak ważne jest ich rozróżnienie.
Próbowano również laboratoryjnej syntezy czynników krzepnięcia. W przypadku hemofilii A wyniki krótkoterminowe były satysfakcjonujące.
Powrót do zdrowia i stopień zaawansowania patologii nie są jednakowe u wszystkich chorych. Niedobór czynników krzepnięcia zależy od rodzaju nabytej mutacji. Oczywiście krzyżowanie psów, które chorują lub są nosicielami zmutowanych genów którejkolwiek z hemofilii, jest fatalnym pomysłem i należy go zawsze unikać.
Kaskada krzepnięcia i objawy hemofilii u psów
Kaskada krzepnięcia rozpoczyna się dwiema różnymi drogami – wewnątrzpochodną i zewnątrzpochodną – które zbiegają się we wspólnym szlaku. To dosłowne określenie, tak się nazywa.
Droga zewnątrzpochodna bierze swoją nazwę stąd, że krzepnięcie rozpoczyna się dzięki czynnikowi III, czyli czynnikowi tkankowemu, który znajduje się w niektórych typach komórek. W normalnych warunkach jest on ukryty.
Jednakże, gdy dochodzi do rany i przerwania naczyń krwionośnych, czynnik tkankowy (głównie ten z fibroblastów) wchodzi w kontakt z krwią i rozpoczyna się proces krzepnięcia.
Droga wewnątrzpochodna jest wolniejsza, ale niezbędna do wzmocnienia procesu krzepnięcia i jego regulacji. Nazywa się tak, ponieważ w przeciwieństwie do poprzedniej, wszystkie składniki w niej uczestniczące znajdują się we krwi od samego początku.
Czynniki VIII i IX, odpowiedzialne odpowiednio za hemofilię A i B, są częścią drogi wewnątrzpochodnej. Czynnik IX wymaga czynnika VIII jako kofaktora podczas kaskady, aby dotrzeć do wspólnego szlaku końcowego.
Z tego powodu, gdyby przeprowadzono test krzepnięcia drogą zewnątrzpochodną i końcową, pacjent z hemofilią uzyskałby normalne czasy. Pacjenci są zdolni do krzepnięcia krwi, ale z mniejszą skutecznością niż zdrowy osobnik.
Przypadek uważa się za bardzo ciężki, gdy ilość i/lub aktywność któregokolwiek z dwóch czynników jest niższa niż 1% w porównaniu ze zdrowym osobnikiem.
Objawy hemofilii u psów to nadmierne krwawienie, siniaki, ból stawów, krwawienie z nosa, anemia i osłabienie.
Hemofilia A, czynnik VIII
Jest to najczęstszy typ hemofilii u psów i może wystąpić u wszystkich ras. Jest jednak szczególnie częsta u owczarka niemieckiego (wywoływana przez dwie niezależne od siebie mutacje), a następnie u innych ras, takich jak doberman i labrador retriever.
Choroba ma tendencję do cięższego przebiegu u ras dużych niż u małych.
Ostateczną diagnozę stawia się poprzez pomiar zdolności krzepnięcia czynnika VIII, aby wykluczyć inne problemy w kaskadzie.
Gen F8 jest bardzo podobny u ludzi i psów, a powstałe białko posiada kluczowe regiony funkcjonalne identyczne u obu gatunków. Pozwala to w dużej mierze na wykorzystanie badań przeprowadzonych na jednym gatunku dla dobra drugiego.
Jedną z typowych mutacji jest inwersja w intronie 22. Tę samą mutację znaleziono u prawie połowy (około 40%) ludzi z ciężką hemofilią A.
Hemofilia B, czynnik IX
Występuje rzadziej niż poprzednia; odnotowano około 25 ras psów, u których ta patologia może wystąpić.
Rasa psa, u której najlepiej zbadano to schorzenie i z którą jest ono najbardziej kojarzone, to Lhasa Apso.
Podobnie jak w poprzednim przypadku, rasy duże znoszą to gorzej.
Białko powstające z genu F9 wykazuje 86% podobieństwa do ludzkiego, jeśli porównamy sekwencje aminokwasów.
Istnieją warianty genetyczne choroby specyficzne dla rasy. Oznacza to, że odpowiedzialna mutacja została wykryta tylko u tej konkretnej rasy. Dzieje się tak w przypadku obu hemofilii i jest to ważne zastrzeżenie.
Test zaprojektowany do wykrywania hemofilii u sznaucera miniaturowego często nie rozpozna patologii u setera irlandzkiego. Dzieje się tak, ponieważ ta sama choroba, wywołana przez inną mutację, nie zostałaby wykryta w takim badaniu.
Dlatego wiele testów genetycznych na choroby psów określa rasę lub wariant genetyczny, który wykrywają. Jednym z nich – i będąc subiektywnym, powiemy, że najbardziej wiarygodnym – jest test genetyczny dla psów Koko.
