„Psy i ich choroby dziedziczne

Psy, podobnie jak ludzie, mogą cierpieć na genetyczne choroby dziedziczne, które są nabyte od urodzenia. U psów skatalogowano setki patologii dziedzicznych, a ich częstotliwość występowania w populacji różni się w zależności od rasy.

Jedną z wielu rzeczy, które psy dzielą z ludźmi (i innymi organizmami wielokomórkowymi), jest posiadanie DNA do przechowywania informacji. Kolejną wspólną cechą jest to, że to DNA może być przekazywane z rodziców na potomstwo wraz z anomaliami. Geny z sekwencjami patogennymi, które nie działają prawidłowo lub nie działają wcale, powodują problemy u danego osobnika. Krótko mówiąc: łączą nas z nimi choroby dziedziczne.

Liczby nie są bagatelne. Szacuje się, że u psów istnieje około 900 chorób dziedzicznych lub o podłożu genetycznym. A to tylko te, które udało nam się skatalogować. Łączy nas też to, że niektóre schorzenia występują wyjątkowo rzadko, podczas gdy inne weterynarze widują co tydzień. Cóż, ludzi nie badają weterynarze, ale rozumiecie porównanie.

Częste choroby genetyczne u psów

Wśród najczęstszych dziedzicznych chorób genetycznych możemy wymienić:

• Alergie skórne: Uważa się, że 10–30% psów cierpi na jakąś formę alergii skórnej. U Golden Retrieverów i Labradorów dziedziczność odpowiada za 47% tych przypadków.

• Dysplazja stawów biodrowych: To najczęstsza dziedziczna choroba układu mięśniowo-szkieletowego u psów. 14,6% psów, u których wykonano RTG (niezależnie od przyczyny), wykazywało dysplazję. Jest ona powszechna u dużych ras – nie tylko ze względu na częstotliwość, ale też dlatego, że małe psy z tą patologią rzadziej okazują dyskomfort i ból.

• Zespół brachycefaliczny: Występuje u psów brachycefalicznych, czyli tych z charakterystycznym krótkim pyskiem, jak buldog angielski. Ich nienaturalna budowa czaszkowo-twarzowa powoduje niedrożność dróg oddechowych. Powietrze dostaje się do płuc tak, jak może, a nie tak, jak powinno.

• Zwichnięcie rzepki: Jeśli wiesz, jak działa rzepka u jakiegokolwiek ssaka, wiesz, jak działa u psa. Ta mała kostka z przodu kolana czasem wypada ze swojego miejsca. Geny decydują o tym, jak często może się to dziać. W przeciwieństwie do dysplazji, to schorzenie częściej dotyka rasy małe.

• Nowotwory dziedziczne: Obecnie rak jest główną przyczyną śmierci psów. Choć samego raka się nie dziedziczy, zwierzę może odziedziczyć predyspozycję do rozwoju tej choroby w ciągu życia.

• Niedoczynność tarczycy: Kolejna choroba, którą z nimi dzielimy. Jest to najczęstsze zaburzenie hormonalne u psów (dotyka 0,2–0,8% populacji). Objawy są podobne jak u ludzi: problemy z sierścią, przybieranie na wadze przy tej samej diecie, szybsze męczenie się przy wysiłku.

• Zaćma: Klasyczna patologia ludzka. U psów nie ma innej metody leczenia niż operacyjna wymiana soczewki. Jest to typowe dla starszych zwierząt, ale komponent genetyczny jest tu bardzo istotny.

Nie wiemy wszystkiego o ich chorobach genetycznych

Jedną z rzeczy, której psy NIE dzielą z ludźmi, jest systematyczna rejestracja chorób. Nie ma centralnych szpitali kynologicznych, w których zapisuje się każdy przypadek, więc niemożliwe jest dokładne określenie predyspozycji każdej rasy do każdej choroby.

Może się zdarzyć, że rzadkie rasy wydają się zdrowsze genetycznie. Często wynika to po prostu z faktu, że przebadano zbyt mało osobników danej rasy, by zarejestrować ich wady. Dlatego wiemy tak dużo o chorobach Labradora, ale Terrier Czeski pozostaje bardziej tajemniczy (nawiasem mówiąc: to przepiękna rasa).

W 2023 roku przeprowadzono największe jak dotąd badanie na psach. Przeanalizowano 250 chorób genetycznych u ponad miliona psów. Okazało się, że co najmniej 57% badanych zwierząt jest nosicielami przynajmniej jednej kopii wariantu patogennego związanego z chorobą dziedziczną. Badanie wykazało również, że najczęstsze warianty chorobowe występują zarówno u psów rasowych, jak i u mieszańców.

Warto dodać, że choć ogólnie uważa się (często słusznie), że psy rasowe są bardziej obciążone genetycznie niż mieszańce, istnieją pewne niuanse. Badanie Uniwersytetu Kalifornijskiego wskazało 10 chorób częstszych u psów rasowych (m.in. stenoza aortalna, skręt żołądka, padaczka czy niedoczynność tarczycy). Jednak np. w przypadku chorób krążka międzykręgowego (IVDD), niektóre rasy czyste, jak teriery, cierpiały na nie rzadziej niż mieszańce. Wniosek? Częstotliwość występowania chorób genetycznych jest silniej powiązana z konkretną rasą niż z samą „czystością” rodowodu.

Profilaktyka chorób dziedzicznych u psów

„O nie! Jak mogę szybko sprawdzić, czy mój pies cierpi na jedną z tych chorób?”

Zapewne Cię to zaskoczy (biorąc pod uwagę, czym się zajmujemy), ale pierwszą metodą, którą polecamy, są ogólne testy genetyczne dla psów, a w szczególności nasz test. Objawy zależą od choroby: pies z dysplazją będzie poruszał się z trudnością, a ten z alergią będzie się nadmiernie drapał.

Zaletą chorób dziedzicznych jest to, że... są dziedziczne. Znamy historię przodków, możemy przewidzieć przyszłość. W zależności od schorzenia istnieją też inne metody: dysplazję potwierdzi RTG, a alergię badanie krwi.

W razie wątpliwości – jeśli dana choroba znajduje się w naszym panelu – polecamy test genetyczny Koko Genetics.