Psy przewodnicy to psy szkolone do pomagania osobom z niepełnosprawnością wzrokową. Muszą spełniać określone wymagania.
Żyjemy w tak wymagającym świecie, że czasem nawet psy muszą pracować. Choć trzeba przyznać, że niektóre są w tym naprawdę świetne — jak na przykład psy przewodnicy.
Psy przewodnicy są szkolone, aby pomagać osobom z niepełnosprawnością wzrokową — od prowadzenia ich po ulicy po pomoc w codziennych czynnościach domowych.
Zadania te wymagają wysokiego poziomu koncentracji, inteligencji i posłuszeństwa. Nie mogą ograniczać się do wykonywania podstawowych komend — muszą realizować złożone działania, takie jak otwieranie drzwi czy uprzedzanie potencjalnych zagrożeń, gdy poruszają się po skomplikowanych przestrzeniach architektonicznych.
W zamian psy przewodnicy mają pewne przywileje, których nie mają inne psy. Są jedynymi, które mogą korzystać z transportu publicznego oraz wchodzić do miejsc takich jak restauracje.
To nie jest też nowoczesna profesja. Istnieją zapisy potwierdzające, że wykorzystywanie psów przez osoby z problemami wzroku sięga setek lat wstecz — na przykład św. Franciszek z Asyżu wspominał o osobie niewidomej prowadzonej przez sukę. To było 800 lat temu.
Jeśli jednak mówimy o pierwszych uznanych ośrodkach szkoleniowych dla psów przewodników, musimy cofnąć się do czasów bliższych współczesności. Przyjmuje się, że pierwsze powstały w Niemczech podczas I wojny światowej.
Nie każdy pies się nadaje. Psy przewodnicy należą do określonych ras, ponieważ ich praca wymaga specyficznych cech fizycznych i temperamentu. W tym artykule wyjaśniamy, które rasy są najczęściej wybierane oraz jakie zadania wykonuje pies przewodnik na co dzień.
Jakie rasy zostają psami przewodnikami?
Psy muszą mieć odpowiedni temperament. Potrzebują zrównoważonego charakteru i opanowania. Muszą zachować spokój w sytuacjach stresowych oraz potrafić szybko podejmować decyzje.
Wbrew pozorom są tak samo wesołe i czułe jak inne psy, ale założenie uprzęży służbowej zmienia ich nastawienie — potrafią rozróżnić czas pracy od czasu zabawy.
Właśnie dlatego jedną z cech tych ras jest możliwość noszenia uprzęży, co wymaga odpowiedniego rozmiaru. Psy przewodnicy powinny mieć od 55 do 60 centymetrów wysokości w kłębie (czyli od ziemi do najwyższego punktu łopatek).
Najczęściej wykorzystywane rasy to:
– Labrador retriever i Golden retriever. To prawdopodobnie dwie najbardziej znane rasy w tej roli. Są to psy inteligentne, przyjazne i chętne do pracy. Ciekawostka: krzyżówka Labradora i Goldena jest obecnie jedną z najczęściej wykorzystywanych kombinacji wśród psów przewodników.
– Owczarek niemiecki. Uważany za pierwszą rasę wykorzystywaną jako pies przewodnik, ponieważ pierwsze szkoły szkoleniowe powstały w Niemczech. Do tego dochodzi jego wysoka sprawność fizyczna i inteligencja. Już wcześniej był wykorzystywany w akcjach ratowniczych i działaniach wojskowych.
Inne rasy używane w tej roli to Pudel (często także w krzyżówkach), Border collie, Owczarek australijski, Doberman, Bokser…
Jednak pod warunkiem spełnienia wymagań dotyczących temperamentu i wielkości, praktycznie każdy pies — rasowy lub mieszaniec — może zostać wyszkolony na psa przewodnika. Gdyby udało się znaleźć wystarczająco dużego i spokojnego Chihuahua, nawet on mógłby się nadać.
O ile przejdzie szkolenie.
Jak szkoli się psy przewodniki?
Szkolenie psa przewodnika jest długie i wymaga cierpliwości. Zazwyczaj pies nie zostaje przydzielony swojemu opiekunowi, dopóki nie ukończy około dwóch lat. Proces rozpoczyna się od testów charakteru, następnie obejmuje okres socjalizacji, a później intensywne szkolenie pod okiem profesjonalnych trenerów.
Po zakończeniu szkolenia pies zostaje dopasowany do swojego opiekuna. Widzieliście scenę wyboru różdżki w Harrym Potterze? To coś podobnego.
Nie przydziela się dowolnego psa dowolnej osobie. Sprawdza się, czy istnieje między nimi chemia i czy dobrze ze sobą współpracują. Przez pierwszy miesiąc instruktor nadal obserwuje zwierzę, aby ocenić interakcje.
I nawet wtedy szkolenie się nie kończy. Sama praca psa przewodnika to ciągły trening aż do emerytury, która zwykle przypada między 8. a 12. rokiem życia.
Jakie zadania wykonuje pies przewodnik?
Psy przewodnicy pełnią niezwykle ważną rolę. Nie tylko prowadzą osoby niewidome, ale są również szkolone, aby unikać wypadków, wykrywać przeszkody na drodze, a w niektórych przypadkach nawet otwierać drzwi lub wyprzedzać potencjalne zagrożenia.
Uczą się także tzw. „inteligentnego nieposłuszeństwa”, co oznacza, że zignorują niektóre polecenia, jeśli uznają, że ich wykonanie mogłoby narazić opiekuna na niebezpieczeństwo.
Przykładem jest sytuacja, gdy osoba chce przejść przez przejście dla pieszych, ale pies wyczuwa nadjeżdżający ruch i nie pozwala na wejście na jezdnię.
Jak wspomniano wcześniej, są to psy niezwykle skoncentrowane, które nie rozpraszają się podczas pracy.
Łączy się to także z odpowiednim zachowaniem. Choć psy przewodnicy mogą wchodzić do miejsc niedostępnych dla innych psów, muszą zachowywać się nienagannie. Nie mogą szczekać, być niespokojne ani przeszkadzać innym.
Uczą się komend głosowych. Niektóre są proste, jak przyspieszenie, zwolnienie, siadanie czy leżenie.
Inne są bardziej zaawansowane. Dobrze wyszkolony pies przewodnik rozpozna, gdy jego opiekun sygnalizuje, że idą do sklepu, wracają do domu, a nawet gdy trzeba wezwać pomoc medyczną.
Dlatego szkolenie jest ciągłe. Twój pies może przez lata nie musieć reagować w sytuacji awaryjnej — ale gdy taka chwila nadejdzie, będzie to miało ogromne znaczenie.
Niektóre ludzkie zawody są łatwiejsze niż praca psa przewodnika.
Jeśli jesteś ciekawy swojego pupila — niezależnie od tego, czy jest pracownikiem roku, czy domowym leniuchem — polecamy test DNA dla psów Koko Genetics. Dowiedz się więcej o jego rasach, temperamencie i potencjalnych predyspozycjach genetycznych do specjalistycznych zadań. Być może masz w domu przyszłego psa przewodnika!
