Trzaśnięcie drzwiami, nieoczekiwane oklaski, a nawet nagłe pogłaskanie. U zdecydowanej większości psów głośny dźwięk lub nieprzewidziany dotyk wywołuje krótkotrwałe zaskoczenie, niewielki podskok, po którym następuje ciekawość lub obojętność.
Ta reakcja, która jest niezwykle stresująca zarówno dla zwierzęcia, jak i jego rodziny, nie jest zwykłym problemem związanym ze strachem czy zachowaniem. Chodzi o wrodzone zaburzenie neurologiczne znane jako choroba przestrachu. Zrozumienie tego, jak w takich momentach funkcjonuje mózg psa, jest pierwszym krokiem do empatycznego podejścia do sytuacji i poszukiwania odpowiednich rozwiązań profilaktycznych.
Czym jest choroba przestrachu lub hiperekpleksja u psów?
Choroba przestrachu, znana w terminologii medycznej jako hiperekpleksja, to zaburzenie neurologiczne, które powoduje przesadne reakcje fizyczne na nagłe bodźce czuciowe, takie jak nieoczekiwany hałas czy kontakt fizyczny.
Mówiąc najprościej, w układzie nerwowym psa dochodzi do zakłócenia w przekazywaniu sygnałów odpowiedzialnych za hamowanie ruchu. Kiedy bodziec dociera do mózgu, ciało "reaguje przesadnie", wysyłając sygnały do skurczu do wszystkich mięśni jednocześnie, pozbawione naturalnego filtra łagodzącego reakcję.
Podstawowym i wyróżniającym aspektem tej patologii jest to, że świadomość psa pozostaje całkowicie nienaruszona podczas ataków. Chociaż jego ciało staje się absolutnie sztywne i wydaje się, że zwierzę zasłabło, pies przez cały czas wie, co dzieje się wokół niego. Z tego powodu tak ważne jest zapewnienie mu spokojnego otoczenia w trakcie epizodu.
Główne objawy: Jak rozpoznać sygnały ostrzegawcze
Hiperekpleksja zwykle objawia się w pierwszych tygodniach życia zwierzęcia. Dotknięte nią szczenięta zaczynają wykazywać nietypowe reakcje w codziennych sytuacjach związanych z opieką lub w hałaśliwym środowisku. Do najczęstszych sygnałów ostrzegawczych należą:
- Uogólniona sztywność mięśni: W przypadku przestraszenia się szczenię "kamienieje", często z wyciągniętymi wszystkimi czterema kończynami i sztywną szyją.
- Silne drżenie: Może zostać wywołane podczas trzymania szczenięcia, podnoszenia go lub w odpowiedzi na wysokie dźwięki.
- Skurcze i trudności ruchowe: Po przestraszeniu się zwierzę może wykonywać spazmatyczne ruchy lub potrzebować chwili na odzyskanie zdolności do normalnego poruszania się.
Jako pocieszenie dla opiekunów warto dodać, że te objawy neurologiczne są bezpośrednio związane ze stanem czuwania. Kiedy szczeniak jest głęboko zrelaksowany lub śpi, sztywność i drżenie zwykle ustępują lub słabną.
Podłoże dziedziczne i rasy psów genetycznie podatne na chorobę
Choroba przestrachu nie rozwija się w wyniku urazu ani zakażenia; jest to schorzenie ściśle genetyczne. Powstaje w wyniku mutacji w określonych genach (głównie w genach SLC6A5 lub GLRA1), które są odpowiedzialne za regulację neuroprzekaźników w pniu mózgu i rdzeniu kręgowym.
Dziedziczy się ją w sposób autosomalny recesywny. Oznacza to, że aby u szczenięcia wystąpiły objawy, musi ono odziedziczyć dwie kopie zmutowanego genu (jedną od ojca i jedną od matki).
Schemat dziedziczenia autosomalnego recesywnego:
- Pies czysty (wolny od mutacji): Nie posiada mutacji. Nie zachoruje i nie przekaże choroby.
- Pies nosiciel: Posiada tylko jedną kopię mutacji. Zazwyczaj nie wykazuje objawów, ale może przekazać ją swojemu potomstwu.
- Krzyżówka nosiciel + nosiciel: Jeśli skrzyżuje się dwa zdrowe psy, które są nosicielami, istnieje 25% prawdopodobieństwa narodzin szczeniąt dotkniętych chorobą, 50% prawdopodobieństwa narodzin zdrowych nosiceli i 25% prawdopodobieństwa narodzin szczeniąt wolnych od mutacji.
Zidentyfikowano różne warianty genetyczne związane z tą chorobą u ras takich jak wilczarz irlandzki, chart hiszpański (galgo), owczarek australijski miniaturowy oraz bobtail, choć może ona wystąpić także u mieszańców, które posiadają to obciążenie genetyczne.
Działanie z wyprzedzeniem to klucz
Ponieważ pies będący nosicielem nie wykazuje żadnych objawów przez całe swoje życie, analiza genetyczna stanowi podstawowe narzędzie do zapobiegania pojawieniu się choroby przestrachu w nowych miotach, pozwalając na wczesną identyfikację nosicieli.
Test DNA dla psów od Koko Genetics oferuje niezwykle przydatne narzędzie dla hodowców i rodzin. Za pomocą prostej i bezbolesnej próbki śliny można określić, czy pies jest wolny od mutacji, czy jest nosicielem, czy też jest chory, na długo przed zaplanowaniem rozrodu lub wystąpieniem pierwszych objawów klinicznych. Znajomość statusu genetycznego rodziców pozwala na podejmowanie odpowiedzialnych decyzji hodowlanych i świadome krzyżowanie w celu stopniowego zmniejszania obecności wariantów związanych z tą chorobą w liniach hodowlanych oraz minimalizowania ryzyka narodzin chorych szczeniąt.
Należy jednak pamiętać, że test ten nie służy celom diagnostycznym, a każdy wynik o znaczeniu klinicznym powinien zostać ostatecznie potwierdzony diagnostycznym badaniem genetycznym w laboratorium klinicznym.
Zapewnienie psu wysokiej jakości życia zaczyna się na długo przed jego narodzinami, a genetyka daje nam dziś możliwość ochrony jego dobrostanu neurologicznego od pierwszego dnia. Zapoznaj się z pełnym raportem na temat chorób genetycznych u psów przygotowanym przez Koko Genetics, dokładnie poznaj profil zdrowotny swojego pupila i zrób krok w stronę w pełni świadomej oraz odpowiedzialnej hodowli i opieki.
