Określenie rasy psa mieszańca na podstawie jego cech fizycznych i zachowania to zadanie prawie niemożliwe. Nawet współczesna genetyka stoi w tej dziedzinie przed ogromnym wyzwaniem.
Jeśli ustalenie rasy pupila jest skomplikowane, jak wspominaliśmy w artykule Jak sprawdzić, jakiej rasy jest mój pies, to w przypadku mieszańca trudność ta wchodzi na poziom inżynierii lotniczej. Ludzie zazwyczaj nie grzeszą szczegółowością, próbując to odgadnąć, zwłaszcza gdy opierają się wyłącznie na wyglądzie.
„Mam czarnego mieszańca, jakie to mogą być rasy?”. Najczęstsze kolory sierści u psów to czarny, brązowy i biały. Jeśli Twój pies nie ma nietypowego wzoru, jego umaszczenie niewiele wyjaśni. „No dobrze, ale to jest duży mieszaniec”. Z taką informacją może masz psa Baskerville’ów (czyli krzyżówkę mastifa angielskiego z psem św. Huberta), ale w znacznie bardziej prawdopodobnym przypadku, gdy nie dzielisz życia z bohaterem książki Conana Doyle’a, sam opis może jedynie zawęzić krąg podejrzanych, ale niczego nie zagwarantuje.
Analiza zachowania również nie rozwiąże problemu. O tym pisaliśmy szerzej w innym artykule: Zachowanie a geny. Podsumowując, najnowsze badania wskazują, że wpływ rasy na zachowanie zwierzęcia został przeceniony, szczególnie w przypadku ras nowoczesnych (tych powstałych po 1800 roku).
Rozróżnienie definicji psów nierasowych
Zdefiniowanie psa mieszańca w sposób ogólny jest proste – jak większość definicji, o ile nie wchodzi się zbyt głęboko w szczegóły. Mieszaniec to pies, który nie należy do żadnej oficjalnie uznanej rasy, lecz pochodzi od dwóch lub więcej ras. Ale kto decyduje o tym, które rasy są uwzględniane w tym rozróżnieniu?
Owczarek baskijski to rasa, o której wzmianki pochodzą z XVI wieku. Została uznana przez Królewskie Towarzystwo Kynologiczne w Hiszpanii w 1996 roku, a przez sam rząd hiszpański w 2001 roku. Jednak ani Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI), ani American Kennel Club (AKC) nie mają tej rasy w swoich rejestrach. Bez wątpienia owczarek baskijski jest odrębną rasą, a nie mieszańcem, ale ten przykład pozwala zrozumieć, że niektóre osobniki znajdują się w swoistym zawieszeniu – są uznawane przez niektóre stowarzyszenia, ale nie przez wszystkie.
Osobną kwestią są psy hybrydowe. Psy hybrydowe to te, które pochodzą od dwóch różnych ras czystych i łączą cechy obu. Wynikiem nie jest oficjalna rasa, jak w przypadku cockapoo, i przez wielu są one uważane za mieszańce, ponieważ termin ten obejmuje psy z celowych krzyżówek. Wielu hodowców odmawia jednak nazywania ich mieszańcami, uważając to określenie za krzywdzące dla czasu i wysiłku włożonego w te selektywne krzyżówki. Dlatego upierają się przy nazwie „psy hybrydowe”. Co więcej, w przyszłości mogą one zostać uznane za rasy oficjalne.
Poczet oficjalnych ras stale się powiększa. Na przykład na początku 2024 roku głośno było o tym, że AKC uznało Lancashire Heeler za swoją 201. zarejestrowaną rasę. Dlatego, jeśli pies nie bierze udziału w wystawach, lepiej nie zaprzątać sobie głowy czystością rasy.
A jeśli z jakiegoś powodu chcę znać jego rasę?
Nawet poza światem wystaw możesz chcieć znać pochodzenie psa, by spróbować oszacować długość jego życia. To prawda, że ogólnie mieszańce żyją dłużej niż psy rasowe, ale wszystko zależy od konkretnej rasy, z którą dokonujemy porównania.
Najpewniejszą metodą, o ile nie posiadasz udokumentowanej genealogii, jest genetyczny test rasy psa. Szczególnie u psów, które są mieszanką wielu różnych ras. Im więcej ras ma w sobie pies, tym trudniej, by jego wygląd lub zachowanie je odzwierciedlały. Masz wtedy do czynienia z całym zestawem cech wchodzących ze sobą w interakcje.
Nawet genetyka, zazwyczaj tak niezawodna, napotyka tu na mury trudne do przebicia. Niektóre rasy są oficjalne, ale liczba ich przedstawicieli jest minimalna. Chinook to rasa, która liczy około 1200 osobników, głównie w Ameryce Północnej. Problem z rzadkimi rasami polega na tym, że bazy danych mają zbyt mało próbek do badań, by zarejestrować warianty genetyczne pozwalające odróżnić je od innych. W takich przypadkach hodowcy zazwyczaj mają ścisłą kontrolę nad populacją i rzadko zdarza się, by z tych ras powstawały mieszańce.
Kolejnym kamieniem milowym są rasy bardzo do siebie podobne. Nie mamy na myśli tego, że mają ten sam wzrost czy kolor sierści. Chodzi o to, że genetycznie są niemal identyczne, ponieważ są rasami młodymi, pochodzącymi od wspólnego przodka. Wyobraź sobie, że masz Jack Russell Terriera. Pewnego dnia pastor mieszkający w Wielkiej Brytanii, pasjonat hodowli terrierów, tworzy wariant o nazwie Parson Russell Terrier, który później zostaje uznany za odrębną rasę. Dwie rasy, jedna będąca bazą dla drugiej, gdzie różnice ograniczają się do tego, że Jack Russell jest nieco mniejszy i ma krótsze nogi.
A teraz wyobraź sobie biednego genetyka ze zmęczonymi oczami, który musi znaleźć warianty genetyczne pozwalające odróżnić te dwie rasy w organizmie psa mieszańca.
Metodologia również nie jest idealna. Test genetyczny – psi, ludzki czy dla słoni – nie ma 100% niezawodności. Zawsze mogą wystąpić błędy, od ludzkich po mechaniczne. Stąd biorą się różnice w wynikach dla tego samego mieszańca u dwóch różnych firm, szczególnie jeśli zachodzą wspomniane wcześniej czynniki. Większość firm zajmujących się genetyką psów określa swoją wiarygodność na poziomie 97%–99%. Nigdy nie powiedzą Ci „100%”, a jeśli to zrobią, możesz mieć 100% pewności, że kłamią.
W 2023 roku przeprowadzono eksperyment, w którym wysłano te same próbki do czterech różnych firm oferujących testy DNA dla psów. Dwa przypadki były proste: czysta rasa dog niemiecki oraz próbka ludzka. Dwie firmy poprawnie zidentyfikowały doga, a próbkę ludzką odrzuciły. Trzecia firma trafiła z dogiem, ale dodała niewielki procent innej rasy i pomyliła próbkę ludzką z psią. Czwarta firma wypadła fatalnie. Jednak w przypadku dwóch mieszańców żadna z firm nie była zgodna z pozostałymi.
Niestety, żadna firma nie może zagwarantować ras Twojego mieszańca z całkowitą pewnością. My jednak możemy zagwarantować Ci najlepszy możliwy wynik w najlepszej cenie i pomóc Ci na każdym etapie. Ostatecznie najważniejsze jest to, że to pies, który Cię kocha i którego Ty kochasz.
